The concept of a ruler in the philosophy of al-Farabi

  • Sandybayev Zh. S. Nur-Mubarak University
  • Abzhalov S. U. Khoja Akhmet Yassawi International Kazakh-Turkish University

Abstract

Мақала әл-Фараби философиясындағы билеуші тұжырымдамасына арналған. Ойшылдыңпайымдауынша, ізгі қаланың билеушісі «имам» да, «философ» (ғалым) та болуы керек, өйткеніолар тек қоғамды басқаруға шақырылған дарынды адамдар.Билеуші, әл-Фарабидің пікірінше, ерекше интеллект пен керемет адами қасиеттерге иетаңдалған адам. Ғалым ретінде ол адамдар туралы қарапайым білімдермен ғана шектелмейді.Сонымен қатар, билеуші өз білімін бейнелі түрде жеткізе білуі керек және қала тұрғындарынбақытқа жетелейді. Осы мақсатта ол нағыз билеушіні бір нәрсе туралы ойлау керек деп санайды –бұл қала тұрғындарын көптеген жылдар бойы алаңдатып келеді. Әл-Фараби философиясындағыправитель туа біткен қасиеттерге ие, мысалы: ақиқатты сүю, әділеттілік, жақсылықты өз бетіменорындау, ар-намыс, өтірікке деген жеккөрушілік, жағымпаздық және т.б.Әл-Фарабише бірінші басшы болуға мына жолдармен жетуге болады: алғашында адамдабәйекшіл ақыл-парасат, сонсоң онда жүре келе қалыптасатын ақыл-парасат пайда болады,осыдан кейін Аристотельдің «Жан туралы» кітабында суреттелгендей, әрекетшіл ақыл-парасатпенқосылады. Мұндай адамды ертедегілер нағыз әкім деп атаған.Авторлардың пікірінше, әл-Фараби қалаған бақытты қоғамның логикасы басқару өнерінде,білім мен әдістерде жатыр, бұл туралы оның шығармаларында көп айтылады. Ғалым жетекшісініңбейнесі мысал бола алады. Бұрынғыдай, мемлекеттік басқаруды, билік жүйесін жетілдіріп, қоғаммүшелеріне жақсылықты ұялату қажет.Түйін сөздер: әл-Фараби, бірінші басшы, қоғам, бақыт, философ.
Published
2020-07-02
How to Cite
ZH. S., Sandybayev; S. U., Abzhalov. The concept of a ruler in the philosophy of al-Farabi. Journal of Philosophy, Culture and Political Science, [S.l.], v. 72, n. 2, p. 16-23, july 2020. ISSN 2617-5843. Available at: <https://bulletin-philospolit.kaznu.kz/index.php/1-pol/article/view/1133>. Date accessed: 25 sep. 2020. doi: https://doi.org/10.26577/jpcp.2020.v72.i2.02.