Қазақстандағы арт-активизм: құндылық мемдерін әлеуметтік- саяси талдау

Аннотация

Бұл мақалада қазіргі заманғы төрт қазақстандық арт-активистің Сауле Сүлейменованың, Сауле Дюсембинаның, Владислав Слудкий мен Галия Торемуратованың қоғамдық дискурсындағы құндылық жүйелері қарастырылады. Мақалада спиральды динамика теориясына негізделген аналитикалық тәсіл қолданылады және цифрлық жарияланымдар, сұхбаттар, қоғамдық мәлімдемелер мен басқа да ашық дереккөздерден жинақталған 61 263 сөз көлеміндегі контентке талдау жүргізіледі. Зерттеу олардың нарративтерінде көрініс тапқан негізгі және қосымша vMEME-лерді анықтайды және осы құндылық құрылымдарының Қазақстанның әлеуметтік-саяси ландшафымен байланысын зерттейді. Корпустың барлық маңызды бірліктеріне сегіз деңгейлі «спиральды динамика» моделіне негізделген кодтау матрицасы қолданылып, түрлі жағдайларды салыстырмалы талдауға мүмкіндік берді. Нәтижелер көрсеткендей, төрт суретшінің барлығы да күрделі құндылық жүйелерінде әрекет етеді, ал олардың коммуникациялық практикаларына ықпал ететін басты vMEME-лер «қызғылт сары», «жасыл» және «сары». Бұл деңгейлер инновацияға бағытталғандықты, азаматтық гуманизмді, жүйелі рефлексия мен этикалық сындарды көрсетеді. Екіншілік мемдер, әсіресе көк және күлгін деңгейлер, мәдени және моральдық тіректер ретінде көрінеді, ал кейбір жағдайларда бирюзалық деңгей ұжымдық сауығу мен жалпыадамзаттық қадір-қасиет тақырыптарында байқалады. Әр суретшінің құндылық профилі бірегей болғанымен, олардың жинақталған дискурсы Қазақстандағы постматериалистік және интегративті азаматтық өзін-өрнектеудің кең ауқымды үрдісін айқындайды. Зерттеу қоғамдық қабылдаудан гөрі құндылық дискурсына назар аудара отырып, арт-активизмнің мәдени мағыналар қалыптастыру, ұжымдық идентичтіктерді келісу және тез өзгеріп жатқан қоғамдағы жаңа этикалық көзқарастарды білдіру қабілетін айқындайды.

Түйінді сөздер: өнер, арт-активизм, спиральды динамика, vMEMEs, визуалдық саясат, құндылық жүйелері