Қазақстанды өзгерткен дағдарыс: гибридтік қарама-қайшылықтың күшеюі жағдайындағы мемлекеттің тұрақтылығы
DOI:
https://doi.org/10.26577/jpcp12942025Аннотация
Мақала гибридті соғыс тұжырымдамасының призмасы арқылы "Қанды қантар" оқиғаларын талдауға арналған. 2022 жылғы қанды қаңтардағы Қазақстандағы оқиғалар тек ел ішінде ғана емес, сонымен қатар шетелдік академиялық ортада да дау-дамайды және екіұшты бағалауды тудырады. Кейбіреулер сыртқы күштердің әсеріне күмән келтіреді, басқалары террористік топтардың болуын жоққа шығарады, ал басқалары билеуші элитаның терроризммен жасырынып, сыбайлас жемқорлыққа байланысты қоғамның әлеуметтік-экономикалық мәселелерін уақтылы шеше алмауына наразылық білдіріп, билікті өзгерту әрекетін жоққа шығарады. Мемлекет пен азаматтар үшін ең басты құндылық, ең алдымен, саяси тұрақтылықты қамтамасыз ету және кез келген жанжалды бейбіт жолмен шешу қабілеті екені анық.
Ситуациялық талдауды қолдану авторларға ең алдымен елді тұрақсыздандыруға бағытталған гибридті соғыс формалары мен әдістерінің әсерін жан-жақты зерттеуге мүмкіндік берді. Оның негізгі элементтері елді тұрақсыздандыру мақсатында халықты наразылыққа итермелейтін ақпараттық, идеологиялық әңгімелер болып табылады. Бандиттік топтардың іс-әрекеттерінде ұйымшылдық, наразылықтарды ұйымдастыру және Қазақстанның әртүрлі өңірлеріндегі әкімшілік ғимараттарды басып алу бойынша келісімділік, қару-жарақтың болуы дағдарыстың стихиялық әлеуметтік наразылық пен наразылық білдіру шеңберінен шығатынын көрсетеді.
Зерттеу ұлттық қауіпсіздікке төнетін қатерді болдырмау және мемлекеттің саяси тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін мемлекет пен қоғамды басқарудың негізгі институттары мен ресурстарына, оның ішінде ақпараттық, күштік, бақылауды қамтамасыз ету қажет екенін көрсетті. Сонымен қатар, бұл дағдарыс авторитарлық режимнің шектен шығуын жою үшін елдегі ауқымды саяси реформалар үшін жаңа перспективалар ашты.
Түйін сөздер: саяси тұрақтылық, қауіпсіздік, заманауи саяси процесс, наразылықтар, жаһандану, гибридті соғыстар, Қазақстан, "Қанды қаңтар".
