И. Кант философиясындағы ойлау мәдениетінің ерекшеліктері мен логикалық ой тұзілімі

Аңдатпа

Бұл мақалада немістің классикалық философиясының өкілі И. Канттың жалпы мәдениетті қалай байыптайтындығы, оның ішінде, ойлау мәдениеті туралы пайымдаулары қарастырылады. Мәдениет И. Канттың философия тарихы мен философиялық антропология (адам хақындағы философиялық ілімде) жөніндегі еңбектерінде зерделенеді. Ол философияның негізгі мәселесі «бүкіл әлемдік мән» деп есептеп: «Адам деген кім?» деген сауал бойынша да Натуроцентризмді ұстанады. Ол өзін Жаңа заманның бастауы ретінде мәлімдеген болатын. Адам табиғат жаратылысы ретінде И. Кант бойынша іштей ағымға қарсы. Онда өзіне ұқсайтындарға деген қарым-қатынасқа ұмтылушылық, сол мезетте оқшаулану, демек, қарым-қатынасқа ұмтылушылық болады. Кант жан қабілетінің жалпы және жеке мәдениеттерін ажыратады. Ойлауды танитын мәдениет мынаған саяды, тәжірибеден тыс шектеуге мүмкіндік бермейтін пайымдаудың ережелерінің артынан жүруі үшін, Кант бойынша, принципте емес, қиялдауда ғана мүмкін. Ол мәдениет пен тәртіпті бөліп көрсеткендігіне қарамастан, бұл тұста, ойлау мәдениеті мен ойлау тәртібі сәйкес келеді.
Түйін сөздер: Кант, логика, ойлау мәдениеті, трансцендентальді логика, трансцендентальді аналитика, трансцендентальді диалектика, философия.