Материя мен сананың арақатынасы мәселесі Қазіргі ақпарат теориясы тұрғысынан (Journal of Philosophy, Culture and Political Science, 2024)
Мақалада авторлар материя мен сананың арақатынасы мәселесін біршама басқа қырынан қарастыруды ұсынады. Белгілі. осы уақытқа дейін нейрондық желілер мен жасанды интеллектті зерттеу саласында алынған нәтижелер "сана"ұғымының мазмұнын қайта қарауға мәжбүр етеді.Ақпаратты өңдеудің заманауи жүйелерінің, соның ішінде ең жоғары дамыған жүйелердің пайда болуы, негізінен, материяға тән кейбір іргелі қасиеттерді білдіреді. Бұл тұжырым кез-келген табиғаттың күрделі жүйесі нейрондық желіге немесе оның аналогына айналған жағдайда болатындығын дәлелдейтін эксперименттік мәліметтерге негізделген.  Бұл тұрғыда "сана" физика-химиялық деңгейден ғалам деңгейіне дейінгі ғаламға енетін ақпаратты қабылдау және өңдеу жүйелерінің күрделі иерархиясының бір деңгейіне ғана жауап береді.Әлемдік рух туралы бұрыннан бар белгілі теорияларға сәйкес, әлемді белгілі бір ақпаратты қабылдау және өңдеу жүйесін құрайтын нейрондық желі ретінде қарастыру арқылы әлемдік рух деп аталатынды (Гегель бойынша) түсіндіруге болады деген болжам жасалды.Түйін сөздер: материя, сана, нейрондық желі, ақпарат теориясы, категориялық аппарат, диалектика, Анықталмайтын ұғымдар.