Шәкәрімнің «мұсылмандық кітабы» еңбегінің ХХ ғасыр басындағы қазақтың саяси-әлеуметтік дамуына әсері (Journal of Philosophy, Culture and Political Science, 2021)
Шәкәрім Құдайбердіұлының «Мұсылмандық кітабы» еңбегі ХХ ғасырдың басында Исламшариғатының ең негізгі үш ілімі «ақида» (Ислам сенімі), «фиқһ» (Ислам құқығы), «ахлақ» (Исламтәрбиесі) тақырыптарын қамтитын, қазақ тілінде жазылған алғашқы еңбектердің бірі болыпесептеледі. Аталмыш еңбектің жазылуы қазақ халқының басынан өткен ең қиын кезеңдердіңбіріне сай келді. Сол кездегі қазақ халқының саяси және әлеуметтік жағдайы құлдырау үстіндеболды. Оның себебі сол кездегі патша өкіметінің Қазақ даласын басқару үшін халықты дінінен,тілінен алыстату арқылы жүргізген шоқындыру саясаты мен белең алған сауатсыздық. ӘринеИслам шариғатына қатысты еңбектің дәл осы уақыттарда жарық көруі бекер емесі анық.Бұл еңбектің жазылу себебі сол кездегі халықтың саяси-әлеуметтік, экономикалық, руханижағдайынан туындап отырғаны белгілі. Осы кезде біздің тақырыптың зерттелу маңыздылығыбайқалады.Мақаланың негізгі мақсаты «Мұсылмандық кітабы» еңбегінің жазылу себептерін зерттеуарқылы қазақ халқының дамуына қосқан үлесін анықтау. Мақалада Шәкәрім Құдайбердіұлының«Мұсылмандық кітабы» еңбегінің тарихы мен жазылу себептері зерттелді. Аталмыш еңбектіңқазақ халқы үшін маңызды болған тұстары қарастырылды. Зерттеу барысында осы тақырыпқақатысты жиналған тарихи деректер, мұрағаттар, мақалаларға мазмұндық және тақырыптықталдаулар жасалынды. Зерттеу мақсатына жету үшін декомпозиция, селекция, герменевтика,сипаттау әдістері қолданды. Бұл мақала осы тақырыпқа ұқсас зерттеу жұмыстарының жүргізілубарысында дәлелдер мен мағлұматтардың жииналуына себеп болуымен маңызды.Түйін сөздер: Шәкәрім, отаршылдық, саясат, дін, қазақ, даму, әсер.