Қазақтың дәстүрлі кілемі және басқа да тоқыма бұйымдары: түрлері, композициясы, семантикасы (Қазақстан Республикасы Мемлекеттік орталық музей қорының материалы негізінде) (Journal of Philosophy, Culture and Political Science, 2021)
Мақалада қазақтың байырғы кілемдері және тоқыма бұйымдары тақырыбының төмендегідейекі іргелі аспектісі қарастырылады. Біріншіден, аталмыш бұйымдар түрлерінің типологиясы,екіншіден, кілемнің ою-өрнек композициясы көркемдеу тәсілімен берілген ерекше мәтін ретіндезерттелінеді. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Орталық музей қорындағы негізінен өткенғасырда Қазақстанның әр өңірінен жинақталған кілемдер мен тоқыма бұйымдардың 300-гежуық сақтам бірлігінен тұратын коллекциясы зерттеудің мақсатын асырудың деректік негізі hәмнегіздемесі болып табылады. Жасалған материалы мен жасалу техникасына және қолданысынабайланысты қарастырылып отырған бұйымдарды төмендегідей бес типологиялық топқа жіктеугеболады: 1) түкті кілем (қалы кілем); 2) тақыр кілем (тықыр кілем немесе таз кілем); 3) алаша; 4)тұскілем; 5) қоржын, боғжама (тең), тоқыма дорба, қаршын, керме, тоқыма шабадан, тоқыма қап,жержастық сияқты кілемге қарағанда шағын пішінде тоқылған шаруашылық және тұрмыстыққолданыстық маңызды бұйымдар.Сонымен бірге автор дәстүрлі кілемнің ою-өрнек композициясының семантикалықаспектілеріне тоқталады. Зерттеушінің ғылыми негізделген ой-тұжырымы бойынша, кілемнің ою-өрнек композициясының кеңістігі көшпелі қоғамды тарихтағы адамзат тіршілігін ұйымдастырудыңең жетік үлгісі ретінде бағамдайтындығын білдіретін эстетикалық модель болып табылады.Түйін сөздер: кілем, түкті кілем, түксіз кілем (тықыр кілем, тақыр кілем), тоқыма бұйымдар,ою-өрнек, иконография, композиция, семантика.