Путнамның есептеу ақыл гипотезасындағы күмәнді машиналардың автономиясы (Journal of Philosophy, Culture and Political Science, 2020)
Путнамның есептеу гипотезасы мен Сирлдің қытай бөлмесінде жүргізген тәжірибесіарасындағы пікірталастағы орталық мәселе адамның психикалық күйінің табиғатын түсіндіруүшін машиналық күй жеткілікті ме деген мәселе. Путнам машиналық күйлердің табиғатыпсихикалық күйлердің табиғатымен синонимдес деп тұжырымдайды. Оның пікірінше, осыданМашина күйлерінің табиғатын түсіну психикалық күйлердің табиғатын түсінуге адекваттыдеген қорытынды шығады. Сирлдің Путнамның есептеу гипотезасына қарсы шығуы танымалқытайлық бөлме экспериментіне негізделген. Эксперимент көрсеткендей, Путнамның нақтыпсихикалық күйге ие болу туралы талаптарын нақты сол психикалық күйлерсіз қанағаттандырумүмкін, дегенмен Боден керісінше талап етеді. Алайда, талқылау машина күйінің автономиясынанегізделген. Яғни, машина күйі психикалық жағдайдан тәуелсіз өмір сүреді деп болжануда.Тиісінше, психикалық күйдің табиғатын түсінуде аналогия ретінде машиналық күйді қолдануүшін, ол психикалық күйге қатысты автономды болуы керек деген пікір айтылады. Бұл мақаладамашинаның күйі шын мәнінде автономды ма деген сұрақ қарастырылады. Мысалы, қол сағатының(механикалық) күйінің табиғатын сағат жасаушының психикалық күйінің табиғатын зерттеуарқылы не түсінуге болады? Құжатта машиналық күйлердің психикалық жағдайдан тәуелсіздігікүмән тудыратындығы айтылған. Себебі (1) өздігінен құрылған бағдарламаланған компьютерлікмашина әлі жоқ, (2) машинаның күйін адамның психикалық күйлері жасайды немесе салады және(3) басқа автономды құрылымның табиғатын зерттеу үшін автономды құрылымның табиғатын ғана жеткілікті дәрежеде қанағаттандырады. Мақалада әрі қарай есептеу функционализмінің шектен тыс позициясын қабылдау неғұрлым күрделі мәселелер тудырып, күрделі мәселелерге әкеліп соқтырады деп тұжырымдайды. Сонымен, автор психикалық күйдің табиғатын зерттеу үшін машиналық күйдің табиғатын пайдалануды көздейтін көзқарас айналма болып табылады, ал машинаның күйін психикалық жағдаймен теңестіру көзқарасы тривиальды деп тұжырымдайды.Түйін сөздер: қытай бөлмесі, есептеу гипотезасы, автономия, шартты белгілер мен кодтар,компьютерлік машина, машиналық үстел.