ХХ ғасырдың 20-50-ші жж. қазақстандық интеллигенцияға қатысты саяси қуғын-сүргін (Journal of Philosophy, Culture and Political Science, 2019)
Ұлттық тарихты, оның ішінде әл-Фараби атындағы ҚазҰУ тарихын қоса алғанда, ХХғасырдағы 20-50 жылдары болған жаппай саяси қуғын-сүргін оқиғасы қайғылы оқиғалардыңтізбегінде ерекше орын алады. 1920 жылдары басталған мемлекеттік репрессивті машина ХХғасырдың 30-шы жылдарында өте жақсы және біртіндеп жұмыс істейтін механизмді ұсынатын.Оның үстіне, оның ең қарқынды жұмысы елімізде «бүкіл халықтар көшбасшысы» И. Сталинніңжеке басына табынушылық соңында орнатылған кезеңге келді. Кеңестік мемлекет «сталиндікжолда» жүргізілген әртүрлі әлеуметтік-экономикалық және саяси эксперименттердің «сынақалаңына айналды», ресми билік жариялаған «елдегі социализм» бен аймақтық шындықарасындағы қайшылық оның сыни нүктесіне жетті. Осы уақыт аралығында үкімет пен қазақинтеллигенциясының арасындағы қақтығыс себептері және осы кезеңдегі құрбандардың нақтысаны әлі күнге дейін толық зерттелмеген. Қазақстандағы репрессиялар мәселесі, Кеңес билігімен қазақстандық интеллигенция арасындағы қақтығыс көздері, жаппай саяси қуғын-сүргінгежүгіну себептері және қуғын-сүргіннің апатты салдары осы мақаланың зерттеу нысаны болыпкеледі.Қазақстандық интеллигенция өкілдері өз еңбектерінде қазақ халқының ұлт-азаттықсөздерінің идеялық және саяси бастауларын қарастырды. Кеңес мемлекетінің зорлық саясатынаерекше көңіл бөле отырып, КСРО-ның саяси режимінің Директивті әдістерін сын тұрғысынанталдады, бұл өз кезегінде Үкімет тарапынан саяси қудалауды тудырды.Осы кезеңдегі қуғын-сүргіннің құжаттық базасын салыстырмалы талдау авторларға 1930-шы жылдардағы қазақ қоғамының дамуының жалпы үрдістері мен заңдылықтарын нақтылауға,репрессивті механизмнің іс-қимыл логикасын талдауға мүмкіндік берді.Түйін сөздер: саяси режим, қуғын-сүргін, қақтығыс, қазақстандық интеллигенция,идеологиялық бақылау, репрессивті саясат.