Әл-Фарабидің білім беру философиясы және қазіргі заман (Journal of Philosophy, Culture and Political Science, 2019)
Бұл мақала қазіргі заманның сын-тегеуріндері шарттарында қазақстандық білім беружүйесінің актуалды жағдайын түсіну үшін әл-Фарабидің білім беру жөніндегі философиялықдискурсына арналған. Философия критикалық рефлексия болып табылады, сондықтан білімберу проблемалары әрдайым көрнекті философтардың концепцияларында орын алған.Бірқатар әдістемелік принциптер негізінде әл-Фарабидің білім беру проблемасынаортақ философиялық концепциялардың экстраполяциясы жүзеге асырылады; зерттеудіңгерменевтикалық әдісі әл-Фарабидің пікірлерін анализдеу арқылы білім берудің болмысынтүсінуде қолданылады; салыстырмалы тәсілдеме компаративті анализ тәсілдерінің жиынтығыболып табылады.Әл-Фарабидің философиялық жүйесінің астарында бүгінгі күні де ықпалды болыптабылатын көптеген тәрбиелі және философиялық білім беру ойлары орын алады. Әл-Фарабидіңфилософиялық және білім берушілік ойларының бірлігі оның моральды-философиялықрефлексияларынан пайда болады. Әл-Фараби бойынша білім беру – өнегені қалыптастыру,адамның интеллектуалды және моральды қалыптасуы, білім арқылы бақытқа қол жеткізуі. Әл-Фарабидің білім беру жөніндегі ілімінің антропологиялық аспектісі адамды рационалды жәнеәлеуметті болмыс ретінде тануы. Әл-Фарабидің дәлелдемесінің негізгі бастамасы болып адамғадеген сананың маңыздылығы саналады. Әл-Фарабидің практикалық және теориялық білімдерініңдеңгейі білім берудің қалыптасуының онтологиялық негіздері болып табылады.Білім берудің пәндері жөніндегі талқылауда ол, математикалық, музыкалық жәнефилософиялық негіз алатын білім беруді негізге алады. Бұлардың барлығы адам ғылымдықбілімдерді меңгеру арқылы өнегелі тұлға болып дамуына бағытталған. Әл-Фараби еңбектеріненбілім берудің талаптары, өлшемдері көрсетілген, оқу әдістемелері, сонымен қоса ұстаздыңбейнесі, оқушы мен оқытушының рөлі мен арақатынасы құралған. Білім берудің мақсаты –адамның бақытқа білім берудің көмегімен жетуіне ықпалдасу.Әл-Фарабидің білім беру жөніндегі философиялық дискурсы ойлау формасы, мәдениеттімеңгеру, интеллектуалды және моральды бірлік ретінде Қазақстан Республикасында білім берудіреформалау үшін үлкен құндылыққа ие.Түйін сөздер: әл-Фараби, білім беру философиясы, білім беру, тәрбиелеу, білімніңқұндылығы, адам.