Ислам дінінің Мекке кезеңіндегі пұтқа сенушілер мен мұсылмандар арасында орын алған келіспеушіліктің саяси, әлеуметтік, діни себептері (Journal of Philosophy, Culture and Political Science, 2015)
Ислам дінінің пайда болуымен Араб жарты аралының Хижаз өлкесінде ескі пұтқа сенушілік нанымды ұстанушылар мен Мұхаммед (с.а.у)-ның соңынан ерген мұсылмандар арасында діни қарама-қайшылық орын алды. Екі тараптың бір-біріне қарсы келуінің негізгі себебі діни ұстанымдардың қайшылығы болғанымен, өзара қарым-қатынастың тым шиеленісіп кетуінің өзге де тарихи, мәдени, экономикалық себептері болды. Әдетте тек діни сенімге қатысты қайшылық келе-келе саяси мүдделердің теке-тіресіне айналды. Тіпті, Мекке қаласында саяси салмағы басым пұтқа табынушы құрайыштықтар мұсылмандарға экономикалық байкот жариялады. Мұсылман қауымының көпшілігі әл-ауқаты төмен әлжуаз топтан құралғандықтан, алғашқыда оларға араб қоғамындағы дәстүрлі трайбалистік түсінік қорған болды. Мұсылмандық қозғалыстың жетекшісі – пайғамбар Мұхаммед (с.а.у)-ды да өзінің мүшрік туыс ағасы, Дарун-Надуаның (Мекке парламенті) беделді ақсақалы Әбу Тәліп дұшпандардан қорғап бақты. Эфиопияға мұсылмандардың қоныс аударуымен өзге елдермен халықаралық қарым-қатынас әрі дінаралық сұхбаттастық жасауды іске асыра бастады.
Keywords: Хилфул фудул; Хилфул Силах; әл-Фиджар; Құрайыш; Хауазин; Кинан; Қайс; Уқаз; Қағба; Құдыс; Пұт; Лат; Ұза; Хижрат; байкот; Дарун-Надуа; шейх; зороастризм; христиан; Ақаба; диалог.