«Мәдени талықсытпа» феномені және мәдениеттердің қарсыласуы мәселесі (Journal of Philosophy, Culture and Political Science, 2018)
Мақалада мигранттардың мәдени бірігуі мәселесі қарастырылады. Авторлар мигранттардыңмәдени бейімделуі көбіне мәдениеттердің ұқсастықтары мен айырмашылықтарының дәрежесінебайланысты болатынын атап көрсетеді. Нәсілдік, тілдік, діни жақындықтар анағұрлым жылдамбейімделуге ықпал етеді немесе керісінше. Мигранттардың жемісті мәдени бейімделуіавторлардың пікірінше, мәдениетаралық диалогтардың мықты негізі бола алатын мәдениетаралыққұзыреттіліктер болғанда мүмкін. Заманауи қоғамның гетерогендігі ғаламдық өзара тәуелділікпенүйлесімділікте бола отырып, адамдардан мәдениетаралық қарым-қатынаста белгілі бірбілімдерді, біліктер мен дағдыларды талап етеді. Адамда мәдениетаралық құзыреттіліктердіңқалыптасуы мультимәдени қоғамда диалог орнатуға мүмкіндік береді, ол артып отырғанжаһандану жағдайында бірлесіп өмір сүруге үйрету үрдісінде маңызды рөл атқарады жәнеосылайша, қоғамдағы қақтығыстардың төмендеуіне және мәдени фрагменттеуге ықпал етеді.«Мәдени талықсытпаның» салдары өзге мәдениет адамдарының түсінбеуіне, қарсы тұруынадейін артуы мүмкін мәдени магиналдануы болады. Еуропалық үкіметтер мұсылман мигранттарынеуропалық әлеуметтік-мәдени ортаға жемісті біріктіруге талпыныстар жасады. ЕуропалықОдақтың саяси көшбасшыларының көпшілігінің пікірінше, мәдени бірігу мұсылман мигранттарғатолықтай еуропалық болмаса да, ең болмағанда еуропалық мұсылман болуға мүмкіндік береді,демек мұсылмандарға исламды либералдандыру жағына қарай қозғалуға барынша күшті қысымжасалады, оның мысалы ірі еуропалық жоба – Еуроислам болып табылады. Еуропалық исламнемесе Еуроислам – исламның Еуропада мұсылман қоғамының либералдануы аясында пайдаболған жаңа бағыты болып табылады. Бұл жаңа түр ислам қағидаларын Еуропаның демократия,заңның ұлықтылығы, адамның құқығы, гендерлік теңдік сияқты мәдени құндылықтарыменбіріктіруі тиіс, олар мұсылмандарға бір жағынан, өздерін Еуропаның толыққұқылы азаматыдеп есептеуге, әрі христиандар мен мұсылмандардың мәдени айырмашылықтарының деңгейінтөмендетуге мүмкіндік береді. Еуроислам идеясы Иран мен Сауд Аравиясының консервативтідіни адамдарының қатаң сынына ұшырайды, олар исламның либералдануынан оны еуропалыққоғамның жапы мәдени құндылықтарында шашыратып жіберуді көреді.Түйін сөздер: «мәдени талықсытпа», мәдениетаралық құзыреттілік, мәдениеттердіңқарсыласуы.