Мәдени код ұғымы және оның коммуникативтік кеңістікте өзектенуі - Кузнецова, Е. В. (ҚазҰУ хабаршысы. Философия, саясаттану және Мәдениеттану, 2026)
Зерттеудің негізгі тақырыбы – коммуникативтік кеңістіктегі халықтың мәдени коды. Зерттеудің мақсаты – коммуникативтік кеңістіктегі вербалданған көріністер негізінде мәдени кодтың сипаттамалық ерекшеліктерін анықтау. Зерттеу барысында мәдени кодтың келесі сипаттамалық ерекшеліктері анықталды: функционалдылық, коммуникативтілік, жасанды сипат, ақпаратты шифрлау немесе кодтау, аксиологиялық сипаты, символдылық, процестік және субъективтілік. Бұл ерекшеліктер орыс және беларусь тілдерінің материалдары негізінде фразеологиялық бірліктерде, прецеденттік құбылыстарда және этномәдени стереотиптерде көрініс табады. Автор жоғарыда аталған мәтіндік құбылыстардың әрқайсысын коммуникативтік кеңістікте мәдени кодтың тілдегі өзіндік «маркері» ретінде талдайды. Талдау барысында морфологиялық, құрылымдық-функционалдық, типологиялық және жалпылау әдістері қолданылды. Этномәдени стереотиптік бейнелердің мысалы ретінде автор орыс мәдени-коммуникативтік кеңістігіндегі қарға бейнесін және беларусь мәдени-коммуникативтік кеңістігіндегі ләйлек бейнесін келтіреді. Қорытындыда автор мәдени кодты зерттеудің маңыздылығын атап өтеді. Өйткені ол технологиялық даму мен цифрландыру жағдайында әр халықтың мәдени мұрасының бірегейлігін сақтауда ерекше рөл атқарады. Сонымен қатар мәдени код мәдени шығармашылықтың нәтижелерін, құндылықтар мен мағыналарды жинақтап, оларды келесі ұрпаққа жеткізу қабілетіне ие екендігі көрсетіледі. Түйін сөздер: мәдени код, тіл, коммуникативтік кеңістік, фразеологиялық бірлік, прецеденттік құбылыс, этномәдени стереотип.