Қазіргі халықаралық қатынастардағы арктикалық аймақ: геополитика, экономика және экологиялық тәуекелдер - Дауылбаев, А.Б.; Камалджанова, Т.А.; Гаур, Пунит (ҚазҰУ хабаршысы. Философия, саясаттану және Мәдениеттану, 2026)
Мақалада Арктика аймағының геосаяси, экономикалық және экологиялық аспектілеріне баса назар аудара отырып, халықаралық қатынастардағы маңыздылығының артуы қарастырылады. Ол табиғи ресурстар, жаңа теңіз жолдары және әскери қатысу үшінөсіп келе жатқан бәсекелестікке баса назар аудара отырып, арктикалық және арктикалық емес мемлекеттердің стратегиялық мүдделерінзерттейді. Зерттеу сонымен қатар мұздың еруін жеделдетіп, аймақты экономикалық қызмет үшін қол жетімді ете отырып, маңыздыэкологиялық тәуекелдерді тудырған климаттың өзгеруінің әсерін қарастырады. Мақалада Арктикадағы ірі державалар арасындағы геосаяси бәсекелестік қарастырылған. Зерттеу ұлттық арктикалық стратегияларын бағалайды, қауіпсіздікке, ресурстарды басқаруға және жергілікті тұрғындардың құқықтарына қатысты мемлекеттік саясаттағы конвергенция мен алшақтық аймақтарын анықтайды. Аймақтық тұрақтылықты сақтауда және шиеленістің артуына қарамастан ынтымақтастықты ілгерілетуде шешуші рөл атқаратын басқару тетіктеріне, соның ішінде Арктикалық кеңес пен халықаралық құқықтық негіздерге ерекше назар аударылады. Зерттеу Арктикадағы оқиғаларды жан-жақты түсінуді қамтамасыз ету үшін геосаяси талдауды, салыстырмалы зерттеулерді және экономикалық бағалауды біріктіретін пәнаралық тәсілді пайдаланады. Нәтижелер геосаяси бәсеке сақталатынымен, экономикалық және экологиялық мәселелер тереңірек көпжақты әрекеттесуді талап ететінін көрсетеді. Мақала қазіргі заманғы қиындықтарды бағалау және дамып келе жатқан жаһандық тәртіп аясында аймақтың болашақ траекториясы туралы түсінік беру арқылы Арктиканы басқару туралы кеңірек дискурсқа үлес қосады. Түйін сөздер: Арктикалық аймақ, халықаралық қатынастар, геосаясат, экономикалық даму, климаттың өзгеруі.