Либерализм және либералды мұсылман - Mahoney, J. (ҚазҰУ хабаршысы. Философия, саясаттану және Мәдениеттану, 2021)
Қазіргі заманғы либералды саяси философияның үш орталық идеясы мыналарды қамтиды: 1) бостандық пен теңдік ең негізгі саяси құндылықтарды білдіреді; 2) заңды саяси билік бостандық пен теңдікке сәйкес келетін моральдық негіздер негізінде жүзеге асырылуы керек; және 3) саяси билікті ақтау ауыртпалығы мемлекеттің мәжбүрлі күшіне бағынатын жеке тұлғаларға емес, мемлекетке жүктеледі. Либерализмнің либертарлық, эгалитарлық және социал-демократиялық тұжырымдардан тұратын әртүрлі түсіндірулеріне қарамастан, либералды саяси философтар өздерінің әртүрлі ұстанымдарын осы іргелі идеяларға негіздейді. Дін бостандығы, толеранттылық және заң бойынша тең қарым-қатынас кепілдігі – либералды саяси философтар мақұлдаған кең таралған сенімдердің бірі. Бұл мақалада мен либерализм мен дін туралы қалай ойлайтынымыз туралы түсінік беретін дін мен саясат туралы ойлауға көзқарасты ұсынамын. Мен сондай-ақ белгілі мұсылман қоғамдық зиялысы Абдуллахи Ахмед Ан-Наим қорғаған саяси билік тұжырымдамасы либерализмнің парадигматикалық мысалы ретінде қарастырамын. I бөлімде дін мен саясатқа байланысты екі көзқарасты қарастырамын. Редукционистік көзқарас бойынша, діни дәстүрдің басты құндылықтары либерализммен татуласуы мүмкін бе деген сұрақ практикадан гөрі доктринаның мәселесі болып табылады. Керісінше, редукционистік көзқарас саяси және діни құндылықтар арасындағы қатынастарға этникалық, тарихи жад, саяси экономика және жергілікті саясатты қоса алғанда, діни доктринадан басқа бірқатар ауыспалылар әсер етеді деп баса айтады. Осы тұрғыдан алғанда, діни және саяси нанымдардың арасындағы жол түзу емес, әр түрлі нәрсе. II бөлімде Ан-Наимнің жұмысындағы негізгі дәлелдерді қарастырамын, олар оның либерализм нұсқасы үшін орталық болып табылады, ар-ождан мен дін бостандығына баса назар аударады. Ан-Наимнің либерализмін суреттеу үшін мораль мен теология, саясат және тарих туралы шағымдардың мысалдарына тоқталамын. III бөлімді қорытындылай келе, мен Ан-Наимнің ұстанымы дін мен саясатты редукционистік түсініктен не күтуге болатынының бір мысалы ретінде қарастырамын. Түйін сөздер: либерализм, дін, саясат, зайырлылық, мұсылмандар.