Киелі орындар феномені және ұлттық бірегейлік: жаһандық өркениетаралық үнқатыс контекстінде

Аңдатпа

Бұл мақалада киелі орындардың ұлттық бірегейлікті сақтауға қосатын үлесі және олардың мәдениетаралық әрі өркениетаралық диалог құралы ретіндегі қызметі қарастырылады. Негізгі зерттеу нысаны ретінде Қазақстан алынып, Қырғызстандағы Сүлейман-Тоо киелі тауы мен Испаниядағы Сантьяго-де-Компостела жолдары салыстырмалы мысалдар ретінде талданды. Зерттеуде теориялық синтезді, тарихи-логикалық талдауды және салыстырмалы кейс-талдауды біріктіретін сапалық зерттеу дизайны қолданылды. Таңдалған мысалдар үш өлшем бойынша қарастырылды: тарихи жадты сақтау, ортақ мәдени тәжірибелерді қалыптастыру және ұлттық мұраны халықаралық деңгейде таныту. Зерттеу нәтижелері киелі орындардың қауымдастықтарды тарихи әңгімелермен, мәдени мағыналармен және еске алу тәжірибелерімен байланыстыру арқылы ұлттық бірегейлікті нығайтатынын көрсетті. Алайда нысанның киелі мәртебесі өздігінен өркениетаралық диалог қалыптастырмайды. Мұндай диалогтың дамуы тарихи мұраны инклюзивті түсіндіруге, жергілікті қауымдастықтардың қатысуына, мәдени және қажылық қозғалысына, сондай-ақ институционалдық қолдауға байланысты. Салыстырмалы талдау Қазақстанда киелі география бастамалары арқылы ұлттық мұраның берік символдық негізі қалыптасқанын көрсетті. Сонымен бірге оның диалогтік әлеуетін көптілді түсіндіру, өңірлік ынтымақтастық, білім беру бағдарламалары және шетелдік келушілермен тұрақты өзара іс-қимыл арқылы кеңейтуге болады. Зерттеудің ғылыми жаңалығы киелі мұраның тарихи жад, ортақ мәдени тәжірибелер және халықаралық таныстырылым арқылы өркениетаралық диалогқа ықпал етуін түсіндіретін тұжырымдамалық модель ұсынумен айқындалады. Нәтижелердің практикалық маңызы оларды мұра саясаты, мәдени білім беру, туризм және Орталық Азиядағы өңірлік ынтымақтастық салаларында қолдану мүмкіндігімен байланысты.
Түйін сөздер: киелі мұра, ұлттық бірегейлік, өркениетаралық диалог, Қазақстан, Орталық Азия.